КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ӨКМӨТҮНҮН
ТАЛАС ОБЛУСУНДАГЫ ЫЙГАРЫМ УКУКТУУ ӨКҮЛҮНҮН АППАРАТЫНЫН официалдуу интернет-ресурсу

Социалдык-экономикалык өнүгүү

Талас облусунун социалдык-экономикалык өнүгүүсүнүн 2016-жылдагы жыйынтыктары жана 2017-жылы алдыга коюлуучу милдеттери жөнүндө маалыматы 

Биз жаңырган 2017-жылдын алгачкы айында өткөн жылдагы облусубуздун социалдык-экономикалык өнүгүүсүнүн жыйынтыктарына, анда болуп өткөн коомдук саясий окуяларга кайрылып, эмгегибиздеги жетишкендиктер менен орун алган  кемчиликтерге талдоо жүргүзүп, 2017-жылы алдыда турган милдеттерибизди ачык-айкын белгилеп алуу үчүн чогулуп олтурабыз.

Жалпы республикабыздын, анын ичинде  Талас  облусунун калайык-журту үчүн саясий жана коомдук стабилдүүлүктүн, элибиздин ынтымагы менен биримдигинин, жаратман эмгектин жылы болду деп айтсак жаңылышпайбыз.

Өткөн 2016-жыл Кыргыз Республикасынын Президентинин жарлыгы менен   “Тарых жана маданият” деп жарыяланган.

Мына ушундай позитивдүү окуялар республикабыздын да, облусубуздун да социалдык- экономикалык өнүгүшүнө оң таасирин тийгизип, жылдын жыйынтыгында облусубуздун социалдык - экономикалык өсүшүндө бир топ алгылыктуу жылыштар болду.

Астыбызга койгон эң негизги милдеттерибиздин бири экономикалык жана социалдык өнүгүүнү камсыздоо, элдин чечилбей келген көйгөйлүү маселелерин жана кайрылууларын чечүү менен бирге элдин бийлик өкүлдөрүнө болгон ишенимин жогорулатуу болуп эсептелген. Ал эми бийликке болгон элдин ишенимин кайтаруу алар менен тыгыз байланышта иштөөгө, калайык-журттун суроо-талаптарын угуп, аны аткарууга аракет кылууга жараша болот эмеспи.

Элдик жыйындарды өткөрүү боюнча ыйгарым укуктуу өкүлдүн 2016-жылдын графиги түзүлүп, жыл ичинде облустун жетекчилиги катышкан  37 элдик жыйын болуп өтүп, анда 170 сын-пикир, сунуштар айтылды. Элдик жыйындарда көтөрүлгөн суроо-талаптар боюнча иш чаралар иштелип чыгып, аткарууга алынды.

Негизинен элдик жыйындарда көтөрүлгөн  көйгөйлүү маселелер: жол оңдоо, сугат суу менен камсыздоо, облустун өнүктүрүү фондусу боюнча суроолор, тоо кендерин иштетүү маселеси, кыймылсыз мүлктү камсыздандыруу, электр энергия маселелери,  талаачылыкты сапаттуу үрөн, күйүүчү майлар менен камсыздоо,  жер бөлүштүрүү, жаңы көпүрөлөрдү салуу жана эскисин оңдоо, сугат каналдарын оңдоо, мектептердин, бала бакчалардын жана башка социалдык обьекттердин абалын оңдоого багытталган.

Бүгүнкү күндө жалпысынан 133 маселе толук чечилди, ал эми 37 маселени чечүү боюнча тиешелүү жогорку органдар менен иш жүрүп жатат.

Өткөн жыл ичинде өкүлчүлүктүн 41 токтому кабыл алынып, 255 буйругу чыккан. Алардын аткарылышы ар дайым көзөмөлдө болду. Көңүл бурулбай, аткарылбай калган маселелер болгон жок.

Ыйгарым укуктуу өкүлдүн аппаратынын дарегине жыл ичинде жалпысынан жыл ичинде ыйгарым 2277 даана кириш корреспонденциясы катталса, алардын 1685 даанасы жогорку  жана төмөнкү органдардан келген каттар болсо, ал эми 592 арыз, даттануулар жана кайрылуулар болуп эсептелет. Ар бир арызга көңүл бөлүнүп, басымдуу көпчүлүгү учурунда чечилди. Келип түшкөн арыздардын ичинен 360 жазуу жүзүндө  жана 232 оозеки арыз, кайрылуулар болду. Ал эми, арыздарды келген багыттары боюнча карасак: шаар, райондордун жергиликтүү калкынан-213, КР Президентинин администрациясынан-17, КР  Өкмөтүнүн аппаратынан-92, КР ЖКнен-19, КР Акыйкатчысынан (Омбудсмени)-3, министрликтерден жана башка органдардан-16 арыз кайрылуулар катталып, убагында каралып, жыйынтыгы боюнча жооптору берилген.

2016-жылдын ичинде ыйгарым укуктуу өкүл тарабынан коомдук кабылдамада 870 жаран кабыл алынып, 232 коюлган  суроо-талаптары, арыздары каралып, убагында жооптору берилди. Алардын ичинен, арыздардын келген даректери боюнча карасак: Талас шаарынан -65, Талас районунан-60, Бакай-Ата районунан- 46, Кара-Буура районунан- 37, Манас районунун- 18,  Бишкек шаарынан-6 жарандын   арыз, кайрылуулары каралды. Арыз, кайрылуулар мүнөзү боюнча  коомубуздун  турмушунун бардык  жактарын өзүнө  камтып, негизинен дарыланууга, операция жасатууга, тамак-аш,  турак-жай сатып алууга   акчалай материалдык жардам сурап   кайрылган жарандардын саны басымдуулук кылды. Турак-жай куруу үчүн жер участокторун алуу,   ипотекалык жана айыл-чарбасына  женилдетилген  кредиттерди алуу, үлүш жер, ФПСтен жер алуу жана ушул сыяктуу маселелерди камтыган  суроо-талаптар менен кайрылуулар болду. Табийгат кырсыгынан жабыркаган турак-жайларга ссуда алуу, насыя, насыялардын кайтаруу мөнөттөрүн узартуу, мараторий жарыялоо, үстөк пайыздарын азайтуу жөнүндө, жайыт, сугат, каналдарды ондоо, үрөн маселелери,  жаны трансформаторлорду орнотуу, электр энергияга болгон төлөмдөр, фитосанитардык лаборотория, сертификат алуу жонундо ж.б.  көйгөйлүү маселелер камтылган суроо-талаптары менен кайрылышкан. Мындан тышкары,  «Жеруй», “Андаш”, “Акташ” кендерин иштетүү, чалгындоо жумуштары, чек ара маселелери тууралуу  орчундуу маселелер каралды. Ошондой эле мыйзамдуулукту жана укуктук тартипти  сактоо, өзгөчө сот, прокуратура жана ички иштер  органдарынынын кызматкерлеринин  жарандардын  конституциялык  укуктарын  бузуусуна жол берүүсү боюнча нараазычылыктарын билгизген маселелер болду. Отчеттук мезгилдин ичинде  өкүлгө  кайрылгандардын көпчүлүк басымы   калктын социалдык жактан  коргоого муктаж адамдардын катмарын, көбүн эсе материалдык жардам сурап кайрылгандар түздү. 

Эң негизги белгилей кетүүчү жагдай, жогоруда белгиленгендей жергиликтүү деңээлде чечиле турган көпчүлүк маселелер жеринде жергиликтүү бийлик органдары тарабынан чечилбегендиктен жарандарыбыз ыйгарым укуктуу өкүлдүн жана жогорку инстанцияларга кайрылууга мажбур болушууда.

 

Облус боюнча 2016-жылдын январь-декабрь айларында өнөр-жай продукцияларын өндүрүү энергетика ишканаларынын продукцияларын эсепке алганда 971,0 млн. сомго өндүрүлүп, өткөн жылга салыштырмалуу физикалык көлөмдүн индекси менен алганда өсүү темпи 99,9 пайызга аткарылды.

Ал эми энергетика ишканаларынын продукцияларын эсепке албаганда 487,0 млн. сомго өндүрүлүп, өсүү  темпи 108,6 пайызга аткарылды.

2016-жылдын январь-декабрь айларында салыштырмалуу көлөм менен алганда элге кызмат көрсөтүү  14246,3 млн.сомду түзүп, өсүү темпи өткөн жылга салыштырмалуу 106,9 пайызга,  чекене соода жүгүртүү 11009,5 млн. сомду түзүп, өсүү  темпи 108,5 пайызга, автомобиль транспорту менен 946,1 мин тонна жүк ташылып өткөн жылдын ушул мезгилине салыштырмалуу 101,1 пайызга, жүргүнчүлөрдү ташуу 243,1 млн. пасс. километрди түзүп 101,0 пайызга аткарылды.

 

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2016-жылдын 26-апрелиндеги «Кыргыз Республикасынын экономикасынын тармактарын жана калктын 2016/2017-жылдын күз-кыш мезгилине даярдоо жөнүндөгү» №215 сандуу токтомунун талаптарын аткаруу максатында, 2016-жылдын 18-майында Кырыз Республикасынын Өкмөтүнүн Талас облусундагы ыйгарым укуктуу өкүлчүлүгүнүн «Талас облусунун райондорунун жана Талас шаарынын экономикасыныны тармактарын жана калктын 2016-2017-жылдын күз-кыш мезгилине даярдоо жөнүндөгү» №22 сандуу токтому кабыл алынып, Талас облусунун экономикасынын тармактарын жана калкын 2016/2017-жылдагы күз-кыш мезгилге даярдоо боюнча облустук штабдын курамы түзүлүп, штаб жөнүндөгү жобосу бекитилген,  ошондой эле күз-кыш мезгилине даярдоо боюнча иш-чаралардын планы бекитилип иш жүргүзүлүп жатат.

Аталган токтомдун талаптарына ылайык, Талас облусунун экономикалык тармактарын жана калктын электр, жылуулук энергиялары жана көмүр отундары менен камсыздоо, ошондой эле облустун район, шаар жана айыл аймактарын 2016/2017-жылдагы күз-кыш мезгилден өтүүгө өз убагында даярдоо максатында белгиленген тапшырмалардын аткарылышы боюнча өз убагында 1 жолу облустун коллегиясында маселе каралып, 7 жолу штабдын отурумдары болуп өттү.

2016-2017-жылдардын кыш мезгилине карата жалпы керектелүүчү көмүр отунун көлөмдөрү такталып,  жалпысынан облус боюнча 54320,1 тонна көмүр керектелсе учурда 51007,9 тонна көмүр отуну камсыздалды же 93,9% түздү жана 1500 тонна мазут керектелсе учурда даярдалганы 1197 тонна же 79,8 %. Анын ичинен:

  • Билим берүү тармагына – 1983,0 тонна керектелсе, даярдалганы 1983 тонна же 100 %;
  • Саламаттык сактоо тармагына – 1030,1 тонна керектелсе, даярдалганы 1052,9 же 102,2 %;
  • Облустун 46 миңге жакын түтүндү камтыган тургундарына – 49000 тонна керектелсе, даярдалганы 45655 тонна же 93,2 %;
  • Чек ара кызматына – 200 тонна керектелсе, даярдалганы 200 тонна же 100%;
  • Кесиптик билим берүү мекемелерине – 110 тонна керектелсе, даярдалганы 102 тонна же 92,7 %;
  • Ички иштер башкармалыгынын мекемелерине – 195 тонна керектелсе, даярдалганы 195 тонна же 100 %;
  • Өзгөчө кырдаалдар министрлигинин мекемелерине – 45 тонна керектелсе, даярдалганы 45 тонна же 100 %;
  • Маданият тармагынын мекемелерине 57 тонна керектелсе, даярдалганы 57 тонна же 100,0%.
  • Шаардын калк жашаган көп кабаттуу турак үйлөрүн жылытууга 1700 тонна көмүр отуну керектелсе, даярдалганы 1718 тонна же 101,1 % жана 1500 тонна мазут керектелсе, даярдалганы1197 тонна же 79,8 %.

Облус боюнча калкты көмүр отуну менен камсыз кылуу боюнча өткөн жылы 68 көмүр отунун сатуучу пункттарда иш алып барылса, быйылкы жылы алдын ала маалыматтар боюнча ар кайсы региондордо жайгашкан 63 көмүр отунун сатуучу пункттардын бардык точкасында көмүр отуну сатылууда. Бүгүнкү күндө Талас шаарында Казакстан Республикасынан ташылып келүүчү көмүр отунун баасы 5000 сомду түзүүдө.

Жылдан жылга электр энергиясына болгон тартыштыктарды эске алуу менен ыйгарым укуктуу өкүлчүлүктүн тапшырмасына, ылайык облус боюнча республикалык бюджеттин эсебинен 2016-жылы жалпысынан 10 мектепти жана 9 бала бакчаны көмүр отуну менен жылытууга өткөрүү пландаштырылган. Алар: Талас шаарында 1 орто мектеп; Бакай-Ата районунда 6 орто мектеп, 4 бала бакча; Манас районунда 1 бала бакча; Кара-Буура районунда 2 мектеп, 1 бала бакча; Талас районунда 1 мектеп, 3 бала бакча. Аларды көмүр отуну менен жылытууга ылайык келтирүү үчүн (реконструкциялоо) жалпысынан 34,09 млн сом керектелет. Бул тууралуу маалыматтар Кыргыз Республикасынын Экономика министрлигине берилген. Керектелүүчү көмүр отундун көлөмү жылына 1576 т. Аталган Объектилерден 15 республикалык бюджеттен, 4 жергиликтүү бюджеттен каржылануусу пландалган. Учурда райондор боюнча төмөндөгү мекемелер көмүр отунуна өткөрүлдү: Манас районунун Май айыл аймагына караштуу Май айылындагы «Май» бала бакчасы, Кайынды айыл аймагына караштуу О. Израилов орто мектеби; Талас районунда Бердике Баатыр айыл аймагында «Байчечекей» бала бакчасы көмүр отунуна өткөрүлүп, жылдык керектөөсү 16 тонна көмүрдү түзөт; Кара-Буура районуна караштуу Кызыл-Адыр айыл аймагына караштуу «Бүчүр» бала бакчасы, Бакыян айыл аймагына караштуу «Айтеңир» бала бакчасы жана Аманбаев айыл аймагына караштуу А. Калыбаев орто мектеби.

 

Энергетика тармагында кошумча көмөк чордондорду  (трансформатор), орнотуу боюнча жылдык планга 5 даана каралган болсо, 2016-жылдын январь-декабрь айларында11 даана кошумча көмөк чордондору орнотулган,  аткарылышы 220 % түздү,  кошумча көмөк чордондордун кубаттуулугун жогорулатуу боюнча 20 даана каралган бүгүнкү күнгө 23 даана көмөк чордондордун кубаттуулугу жогорулатылып аткарылышы 115%түздү. Мындан тышкары, жарактан чыгып калган 10 көмөк чордон (трансформатор) атайын оңдоо цехинде оңдолуп кайрадан орнотулду. Ошондой эле, жалпы жоготуулардын көрсөткүчүн азайтуу максатында 14,694 км аралыктагы ток өткөргүч зымдары (провод) сапаттуу ток өткөргүч зымдарына алмаштырылган.

Ал эми, 10 – 0,4 кВ электр карагайларын жаңыртуу жана куруу (реконструкция и строительство) максатында «Түндүк электр» ААКнан 475 даана зым карагайлары алынган бүгүнкү күнгө 452 даанасы  орнотулду, калган 23 даанасы авариялык камылга. 10-0,4 кВ  эскилиги жеткен жыгач зым карагайларын жана аба чубалгыларын курууга жылдык планда 14,4 км аралыкта  каралса, 12 ай ичинде 22,06 км аралыктагы зым карагайлары алмаштырылып аткарылышы 153,2% түздү. Анын ичинен 7,01 км зым карагайлары жаңыдан ишке киргизилди. (вновь вводимые ВЛ-10-0,4 кВ).

Талас облусу боюнча 2016-жылдын январь-декабрь айларында 389.336 млн кВт саат электр энергиясы алынып, 68,57 млн кВт электроэнергия үнөмдөлдү (лимит 457,650млн кВт). Бекитилген чектоо 14,27% болсо, жалпы жоготуу 15,36 % тузуп,  1,09% көбөйгөн. Ал эми 2015-жылдын январь-декабрь айларына салыштырмалуу 1,9 % азайган.

Талас облусу боюнча 2016-жылдын январь-декабрь айларында 421,230 млн сомго товардык продукция түзүп, анын өндүрүлгөн акча каражаты 417,950 млн сом же 99,10% түздү.

Электр энергияга 2016-жылдын 1-январына болгон жалпы дебитордук карыз 108111,89 миң сом тузсо, 2017-жылдын 1-январына111 905,10 миң сом тузуп 3 793,21 миң сомго же 3,51 % көбөйгөн. Анын ичинен: калктыкыкы: 2016-жылдын 1-январына болгон дебитордук карыз 72796,42 миң сом түзсө, 2016-жылдын 1-январына70740,88 миң сом түзүп, 2055,54 миң сомго же 2,82 % азайган; бюджеттик мекемелердики: 2016-жылдын 1-январына болгон дебитордук карыз 25527,18 миң сом түзсө, 2017-жылдын 1-январына 32156,78 миң сом түзүп, 6629,60 миң сомго же 25,97 % көбөйгөн; жергиликтүү бюджеттик мекемелердики: 2016-жылдын1-январына болгон дебитордук карыз 16518,53 миң сом түзсө, 2017-жылдын 1-январына 22999,97 миң сом түзүп, 6481,44 миң сомго же  39,24 % көбөйгөн; республикалык бюджеттик мекемелердики: 2016-жылдын 1-январына болгон дебитордук карыз 9008,65 миң сом түзсө, 2016-жылдын 1-январына 9156,81 миң сом түзүп, 148,16миң сомго же 1,64 % көбөйгөн.

Жалпы жоготууларды азайтуу максатында 1225 рейддик чыгуулар уюштурулуп, 1757 акты жазылып, 23 950.3 миң сом айып пул салынды. Алардын 12 337,1 миң сом акча каражаты өндүрүлдү. Мындан тышкары,  9 143.8 миң сомго 266 абонентердин иштери сот органдарына берилип, анын ичинен  776,7 миң сом 37 абоненттин иши «Түндүк электр» ААКунун пайдасына чечилди. Калганы сот органдарында учурда каралууда.

Ошондой эле, электр энергиясынын жоготууларынын азайтуу максатында 3 фазалык электр энергиясын пайдалануучуларгасентябрь-декабрь айларында 6949 даана «акылдуу эсептегичтер» (АИИСКУЭЭ) орнотулуп жана 1 фазалык электр энергиясын пайдалануучулардын 3781 эсептөө приборлору опораларга чейин үзгүлтүксүз туташ ток өткөргүчү тартылды. Жалпысынан 10730 абоненттин эсептегичтери сыртка чыгарылып 2016 жылга бекитилген 5756 планы 186,4 % аткарылды.

«Түндүк электр» ААКунун курамына кирген электр тармактар ишканаларынын ичинен Талас шаардык электр тармактар ишканасынын дебитордук карызы 2017-жылдын 1-январына 28967,89 миң сом түзүп, 2016-жылдын 1-январына салыштырмалуу1819,32 миң сомго азайган. Талас райондук электр тармактар ишканасынын карызы 2017-жылдын 1-январына 23278,51 миң сом түзүп, 2016-жылдын 1-январына салыштырмалуу 1631,94 миң сомго азайган. Ал эми, Манас райондук электр тармактар ишканасынын карызы 2017-жылдын 1-январына 9996,57 миң сом түзүп, 2016-жылдын 1-январына салыштырмалуу  1814,08 миң сомго көбөйгөн. Кара-Буура райондук электр тармактар ишканасы 2017-жылдын 1-январына 19277,19 миң сом түзүп, 2016-жылдын 1-январына салыштырмалуу  1980,10 миң сомго көбөйгөн. Бакай-Ата электр тармактар ишканасында дебитордук карызы 2017-жылдын 1-январына 30384,94 миң сом түзүп, 2016-жылдын 1-январына салыштырмалуу  3450,29 миң сомго көбөйгөн.

Ал эми, жалпы жоготуулар 2016-жылдын январь-декабрь айларында райондук электр тармактарында төмөндөгүдөй: Талас шаарында накталай жоготуу (факт)14,36%, чектелген жоготуу (норматив) 14,27% же (0,09% көбөйгөн); Талас районунда накталай жоготуу (факт)15,77% ,чектелген жоготуу (норматив)14,26% же (1,51 % көбөйгөн); Бакай-Ата районунда накталай жоготуу (факт)14,99%, чектелген жоготуу (норматив)14,93% же (0,06 % көбөйгөн);  Кара-Буура районунда накталай жоготуу (факт)16,76%, чектелген жоготуу (норматив) 14,14% же (2,62 % көбөйгөн) жана Манас районунда накталай жоготуу (факт)14,62% , чектелген жоготуу (норматив)13,14% же (1,48 % көбөйгөн).

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн куз кыш мезгилине (ОЗП) белгиленген электр энергияга чектоосу 2016-жылдын апрель-декабрь айларында 284,859 млн кВт саат түзсө, ал эми пайдаланылган электр энергиясынын көлөмү 250,887 млн кВт. сатты түзүп, лимитке карата үнөмдөлгөн электр энергиянын көлөмү 33,97 млн кВт саат түздү.

Ал эми, 2016-жылдын январь-декабрь айларында белгиленген лимиттин көлөмү 457,650 млн кВт. саат түзсө, ал эми пайдаланылган электр энергия 389,074 млн кВт. саат түзүп, лимитке карата үнөмдөлгөн электр энергиянын көлөмү 68,575 млн кВт саат түзгөн.

Талас жылуулук камсыздоо ишканасы  4,5 миң калкы бар 44 көп кабаттуу үйлөрдү, 55 коммерциялык уюмдарды жана 9 бюджеттик мекемелерди жылуулук менен камсыз кылып келет. Абоненттердин жалпы саны 1425 түзөт. Ишканасынын балансында жалпы 4 откана бар. Анын ичинен 1 откана мазут менен жана 3 откана көмүр отуну менен жагылат. Күз-кыш мезгилине ишкананын отканаларына 1500 тн. мазут, 1700 көмүр керектелет. Бүгүнкү күнгө 1197,0 тонна мазут жана 1718 тонна көмүр отуну түшүрүлгөн. Керектөөгө жараша мазут жана көмүр отуну ташылып келинет.

Ишкананын кредитордук карызы 2017-жылдын 1-январына карата 8 139,6 миң сомду түздү. Бүгүнкү күнгө карата кредитордук карыздар, социалдык фондго – 5 037,7 миң сом, электр энергияга – 2 863,3 миң сом, таза сууга – 238,6 миң сомду түзөт.

Белгилеп кетсек, ишкананын 2016-жылдын 1-июлуна карата кредитордук карызы 5 951,0 миң сомду түзгөн, же башкача айтканда 6 ай аралыгында кредитордук карыздары 2188,6 миң сомго көбөйгөн.

Ал эми, дебитордук карыздары 2016-жылдын 1-апрелине карата 11400,0 миң сомду түзгөн болсо, 2017-жылдын 1-январына карата 12 555,36 миң сомду түзүп, 1155,36 миң сомго көбөйгөн. Дебитордук карыздар төмөндөгүдөй түзүлүштөн турат: Башка керектөөчүлөрдүкү – 6 412,87 миң сом жана калктыкы – 6 142,49 миң сом.

 

Облустагы таза суу маселесине токтолсок, облус боюнча 91 айылдын 54 айылы таза суу менен камсыз болгон. 26 айылында таза суу түтүктөрү орнотулган, бирок реабилитация жасоого муктаж. Ал эми, 11 айылдарга таза суу киргизилген эмес.  Июль-сентябрь айларынын аралыгында бул айылдарда таза суу маселесин чечүү максатында, Бакыян айыл аймагында 5 км таза суу түтүктөрү 2,5 млн сомго, Кара-Буура айыл аймагында 7 км суу түтүктөрү 6,0 млн сомго жана  Бейшеке айыл аймагында 6,5  км суу түтүктөрү 7,0 млн сомго киргизилип, жалпысынан бул багытта жасалган иштердин көлөмү 15,5 млн сомду түздү.

Талас облусу боюнча 36 айылда суу түтүктөрүнун курулушуна жана реабилитациясына муктаждык алар: Талас районунан – 15 айыл, Бакай-Ата районунан – 5 айыл, Кара-Буура районунан – 8 айыл жана Манас районунан – 8 айыл.

Талас облусу боюнча баардыгы болуп 68 башкы суу топтоо курулмасы бар. Анын ичинен: Талас районунда -17, Кара-Буура районунда - 22, Бакай-Ата районунда- 12, Манас районунда - 14. Талас шаарында - 1 башкы суу топтоо курулмасы жана 2-ведомстволук суу курулмасы. Облустун аймагындагы суу түтүктөрүнүн жалпы узундугу 1035,9 чакырымды түзөт. Бардыгы 2555 суу алуучу колонка бар болсо, анын ичинен иштебегени 665 колонканы түзүп же жалпы колонкалардын санынын  26,0% барбар.

Облус боюнча - 42 ичүүчү сууну керектөөчүлөрдүн айылдык коомдук бирикмелери (ИСКАКБ) түзүлүп, облусубуздун 54 айылдарын  суу менен камсыз кылышат. Ичүүчү сууну керектөөчүлөрдүн айылдык коомдук бирикмелеринин  (ИСКАКБ) райондор боюнча алгандагы катышы төмөндөгүдөй: Манас району боюнча - 12 (Арал, Сөгөт, Көк-Дөбө, Нылды, Манас, Сары-Булак, Жайылган, Бала-Саруу, Жийде, Чоң-Капка, Кызыл-Жылдыз, Кайынды); Талас району боюнча - 8 (Бал-Бал,  Чат-Базар,  Кара-Ой, Талды-Булак, Көпрө-Базар, Арал,  Козучак,  Калба); Карабуура району боюнча - 14 (Арчагул, Ак-Башат, Молдо-Асан, Кара-Буура, Кайнар Куру-Маймак, Суулу-Маймак, Чоң-Карабуура, Чымкент, Бейшеке, Кок-Сай, Кара-Суу, Ак-Жар, Жоон-Төбө); Бакай-Ата району боюнча - 8 (Наматбек, Жон-Коргон, Миң-Булак, Кызыл-Чарба, Үрмарал, Кыргызстан, Боо-Терек, Өзгөрүш) айылдары.

Талас шаарынын калкын таза суу менен камсыз кылуучу бир башкы суу топтоо курулмасы бар. Суу түтүгүнүн жалпы узундугу - 75 чакырымды тузөт. Ичүүчү суунун булагы жер алдындагы суудан болгондуктан 3 насос орнотулуп бүгүнкү күндө иштеп жатат.

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2016-жылдын 28-мартындагы «Кыргыз Республикасынын калктуу конуштарын ичүүчү суу менен камсыздоо жана саркынды сууларды чыгаруу тутумдарын өнүктүрүүнүн 2026-жылга чейинки стратегиясын бекитүү жөнүндөгү» №155 сандуу токтомундагы иш чаралардын 2016-жылдын биринчи жарым жылдыгына карата Талас шаарын ичүүчү суу менен камсыздоо жана канализация тутумун куруу жана реабилитациялоо боюнча жумуштарды аткарууга тендер өткөрүлүп, жеңүүчү болуп эки компания аныкталды. Алар польшалык «VECTO Sp.zo.o-EKOLOG Sp.zo.o – P. P. H. U. NIEWLADOMSKI» консорциумдагы подряддык организациялар жана кыргызстандык «MINUR Ltd – Dost-Stroi Ltd» консорциумдагы подряддык компаниялар, алар менен келишим түзүлдү. ««VECTO Sp.zo.o-EKOLOG Sp.zo.o – P. P. H. U. NIEWLADOMSKI»» компаниялары ичүүчү суу системасын реабилитациялоо иштери боюнча 5482 метр түтүктөрүн, ал эми « MINUR Ltd – Dost-Stroi Ltd » компаниялары саркынды сууларды чыгаруу тутумдарын реабилитациялоо боюнча 3378 метр түтүктөрүн алмаштыруу иштерин аткарышты. Мындан тышкары, эксплуатациялоо жана техникалык тейлөө жабдууларын сатып алуу боюнча тендерлер өткөрүлүп, «Shaturnu  и Tacheng City Lanya Trade CO LTD» ЖЧКсы менен келишим түзүлдү.

Ошондой эле, бүгүнкү күндө «Таза суу» муниципалдык ишканасы тарабынан кредиторлордун жана грант берүүчүлөрдүн коюлган талаптарын толук аткарды. Атап айтсак, жаңы тарифтик система жана арыздар менен иш алып баруу механизмдери иштелип чыгып, колдонууда. Мындан тышкары, «Таза суу» ишканасы үчүн жаңы компьютерлер сатып алынып жана локалдык тармак түзүлдү, 1С бухгалтердик системасы ишке кирүүдө жана жумушчуларды окутуу башталгандыгын билдиребиз. Учурда суу колдонуучулардын комитеттери түзүлүп, «Таза суу» муниципалдык ишканасы алар менен тыгыз иш алып барышууда.

 

2015-жылдын 31-июлундагы №209 “Турак жайды өрттөн жана табигый кырсыктардан милдеттүү камсыздандыруу жөнүндө” Кыргыз Республикасынын мыйзамынын негизинде жүргүзүлүп жаткан иштерге токтолуп кетсек, 2016-жылдын март-декабрь айларында  облус боюнча 848 турак жай камсыздандырылды.Райондор боюнча алып карасак, Талас шаарында – 186, Талас районунда – 226, Бакай-Ата районунда – 100, Кара-Буура районунда – 223, Манас районунда – 113 турак жай камсыздандырылган.

 

Кыргыз Республикасынын  Өкмөтүнүн  2016-жылдын 29-августундагы  №466 сандуу токтому менен кабыл алынган  Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн “Арзан турак жай 2015-2020” программасынын катышуучуларын тандоонун тартиби жөнүндө убактылуу жобону жетекчиликке алып, бюджеттик мекемелерде иштеген жана ипотекалык кредиттин шарттарына ылайык берилүүчү социалдык турак жайга муктаж болгон жарандарды камсыздоонун  негизинде 2017-жылдын  1-январына карата Талас облусу боюнча 18 катышуучуга жалпы 11 221,7 миң сом  мамлекеттик иптека берилди. Анын ичинен: Кара-Буура районунан – 2 жаранга 802,7 млн сомго, Бакай-Ата районунан 3 жаранга 2 190,0 миң сомго, Манас районунан 1 жаранга - 340,0 миң сомго, Талас районунан 3 жаранга 1 654,0 миң сомго жана Талас шаарынан 9 жаранга 6 235,0 миң сомго “Мамлекеттик ипотека компаниясы” ААКу аркылуу турак жай менен камсыз болушту.

 

Облустун аймагындагы социалдык багыттагы объектилердин курулуш иштерине токтолсок, 2016-жылда план боюнча жалпысынан 27 объектиге 154 160,9 мин сом акча каражаты каралып анын ичинен 209 757,3083 мин сомго каржыланган. 13 объектиде курулуш-монтаждоо иштери жүрүп жалпысынан 222 856,145 миң сомду түзгөн. Аталган жылы 3 мектеп, тагыраак айтканда Талас районунун Козучак айылындагы Мамбетов атындагы 225 окуучулук орундуу мектеби, Бакай-Ата районунун Кызыл-Сай айылындагы Шаршенбай атындагы 275 окуучулук орундуу мектеби жана Кара-Буура районунун Сатыкей айылындагы 100 окуучулук орундуу мектеби жана Кара-Буура районунуа караштуу Бакыян айлындагы суу тутукторун оңдоп туздоо иштери бүтүп тапшырылган.

Каржылоо булактар боюнча карасак 2016 жылы Республикалык бюджеттен 12 объект жалпысынан 111 339,6083 миң сомго, “Жеруй” каражатынан 6 объект 98 417,7 миң сомго каржыланды.

Азыркы убакта жаны объектилерден Талас шаарындагы ветеринардык дарт аныктоо жана экспертиза борборунун жана Кара-Буура районунун Кок-Сай айылындагы 140 орундуу бала-бакчанын проект-сметалык документацияларын иштеп чыгуу иштери аяктап иш-кагаздары мамлекеттик экспертизага тапшырууга даярдалууда. Кыргыз Республикасынын мамлекеттик чек-ара кызматынын Талас облусу боюнча башкармалынын 2029 аскердик бөлүгүнүн кызматкерлери үчүн салынып жаткан 24-батирлүү үй боюнча курулуш-монтаждоо иштерине тендер өтүп подрядтык мекеме аныкталды. Азыркы убакта котлованы казылып бүтүп, трансформатордук подстанциясы орнотулду. 2016 жылы жаңы объект катары Кыргыз Республикасынын президентинин көзөмөлүндө турган Талас районунун Арашан айылындагы 150 окуучулук орундуу мектеби 2016-жылдын өзгөрүлгөн “Капиталдык салымдар” тизмесине кирген. Азыркы убакта проект-сметалык иш-кагаздарын иштеп чыгууга тендер өтүп проекттик мекеме аныкталып келишим түзүлдү.

Быйылкы жылы каржылоо маселеси өкмөь тараптан тез арада чечилсе дагы 7 объект тапшыруу максаты койулууда. Булар: “Талас шаарындагы 500 орундуу музыкалык-драма театры”, “Манас районундагы Май айылына караштуу 320 окуучулук орундуу мектеби”, “Талас районуна караштуу Көк-Кашат айылындагы 375 окуучулук орундуу мектебинин “Б” окуу блогу жана аймакты жакшылануусу (благоустройство территории)”,  Карабуура районуна караштуу Көк-Дөбө айылындагы 150 окуучулук орундуу мектеби” (окуу корпусу), Кара-Буура районуна караштуу Кайнар айылындагы 225 окуучулук орундуу мектеби” (окуу корпусу).

Республикалык бюджеттен каржыланган объектилер боюнча карай турган болсок:

Талас шаары боюнча сметалык наркы 208 428,3 миң сомду түзгөн 1 обьект киргизилген, бул:

Талас шаарындагы музыкалык-драма театрынын курулуш-монтаждоо иштери 2008-жылы башталган жалпы сметалык наркы 208 428,3 миң сомду түзөт. Курулуш иштери башталгандан бери бөлүнгөн акча каражаты 163 134,4 миң сомду түзөт. Анын ичинен курулуш-монтаждоо иштерине 154 447,982 миң сом. Аткарылган жумуштун көлөмү 138 685,116 миң сом. План боюнча 2016--жылга 20 000,0 миң сом каралып, 40 000,0 миң сом акча каражаты бөлүнгөн. Курулуш иштерин толук бүткөрүү үчүн дагы 45 293,9 миң сомдун каражаттары талап кылынат. Объектинин даярдыгы – 73%.

Кара-Буура районунан жалпы сметалык наркы 275 946,262 миң сомду түзгөн 5 обьект киргизилген, алар:

Карабуура районуна караштуу Молдо-Асан айылындагы 225 окуучулук орундуу мектеп 2014-жылы башталган. Жалпы сметалык наркы 68 657,533 миң сом. 2015-жылы объектиге 10 000,0 миң сом каралып 6 000,0 миң сомго каржыланган. 2016-жылы каржылоо каралган эмес. Бүгүнкү күнгө чейин жалпысынан объект 10 250,0 миң сомго каржыланып, курулуш-монтаждоо иштерине 9 210,304 миң сом которулган. Аткарылган курулуш-монтаждоо иштери 8 528,957 миң сомду түздү. 2016- жылдын биринчи жарым жылдык титулдук тизмесине кирген, бирок акча-каражаты каралган эмес. Курулуш иштерин толук бүткөрүү үчүн дагы 46 203,124 миң сомдун каражаттары талап кылынат.

Карабуура районуна караштуу Аманбаев айыл аймагындагы 25 орундуу оорукананын курулушу 2014-жылы башталды. Жалпы сметалык наркы 65 648,527 миң сомду түзөт. Бүгүнкүкүнгө чейин объект 21 000,0 миң сомго каржыланды, анын ичинен СМРге 19 902,913 миң сом которулду. Жалпы аткарылган курулуш-монтаждоо иштери 19 624,577 миң сомду түзөт. 2016- жылдын биринчи жарым жылдык титулдук тизмесинде 8 000,0 миң сом каралып каржыланды. Курулуш иштерин толук бүткөрүү үчүн дагы 36 724,358 миң сомдун каражаттары талап кылынат.

Карабуура районуна караштуу Ак-Жар айылындагы А. Калыбаев атындагы 225 окуучулук орундуу мектеп 2015 жылы башталган. Жалпы сметалык наркы 58 000,832 миң сомду түзөт. 2015 жылы объектиге план боюнча 3 000,0 миң сом каралып каржыланган. Анын ичинен 2 374,098 миң сом СМРге которулган. Азыркы убакытка чейин аткарылган курулуш-монтаждоо иштери 3 241,235 миң сомду түздү. 2016-жылдын биринчи жарым жылдык титулдук тизмесине кирген, бирок акча-каражаты каралган эмес. Курулуш иштерин толук бүткөрүү үчүн дагы 50 842,446 миң сомдун каражаттары талап кылынат.

Талас районунан жалпы сметалык наркы 394 499,065 миң сомду түзгөн 6 обьект киргизилген, алар:

Талас районуна караштуу Кок-Кашат айылындагы А. Огомбаев атындагы 375 окучулук орундуу мектептин курулуш иштери 2012-жылы башталган. Жалпы сметалык наркы 109 666,96 миң сом. Бүгүнкү күнгө чейин объект 76 739,5 миң сомго каржыланып, СМРге 73 864,244 миң сом берилген. Аткарылган жумуштун көлөмү – 74 552,521 миң сом жана башка чыгымдар (прочие) 2 875,256 миң сом которулган. 2016-жылдын биринчи жарым жылдык титулдук тизмесине кирген, бирок акча-каражаты каралган эмес. Курулуш иштерин толук бүткөрүү үчүн дагы 32 927,46 миң сомдун каражаттары талап кылынат.

Талас районуна караштуу Таш-Арык айылдагы 140 орундуу бала бакчанын курулуш иштери 2015-жылы башталган, жалпы сметалык наркы 70 359,253 миң сомду түзөт. Бүгүнкү күнгө чейин объект 3 913,875 миң сомго каржыланган жана СМРге – 2 873,974 миң сом берилген. План боюнча 2015 жылга 5 000,0 миң сом каралган 3 000,0 миң сом акча каражаты бөлүнгөн. Жалпы аткарылган жумуштун көлөмү – 4 129,680 миң сомду түзөт. 2016- жылдын биринчи жарым жылдык титулдук тизмесине кирген, бирок акча-каражаты каралган эмес. Курулуш иштерин толук бүткөрүү үчүн дагы 54 416,303 миң сомдун каражаттары талап кылынат.

Талас районуна караштуу Бал-Бал айылындагы 192 окуучулук орундуу мектептин курулуш иштери 2015-жылдын аягында башталды. Жалпы сметалык наркы 88 285,974 миң сомду түзөт. 2015-жылдын планы боюнча 3 000,0 миң сом акча каражаты каралган, бөлүнгөну 800,0 миң сомду түздү. Каржыланбай калганы 2 200,0 миң сомду түздү. Бүгүнкүкүндө котлован казуу иштери бүтүп пайдубалдарын куйуу иштери башталды. 2016-жылдын биринчи жарым жылдык титулдук тизмесине кирген, бирок акча-каражаты каралган эмес. Курулуш иштерин толук бүткөрүү үчүн дагы 65 983,652 миң сомдун каражаттары талап кылынат.

Талас районуна караштуу Ак-Сай айылына караштуу Жанузаков атындагы 192 окуучулук орундуу мектептин курулуш иштери 2015-жылдын аягында башталды. Жалпы сметалык наркы 87 993,296 миң сомду түзөт. 2015-жылдын планы боюнча 3 000,0 миң сом акча каражаты каралган, бөлүнгөну 800,0 миң сомду түздү. 2016- жылдын биринчи жарым жылдык титулдук тизмесине кирген, бирок акча-каражаты каралган эмес. Курулуш иштерин толук бүткөрүү үчүн дагы 69 492,597 миң сомдун каражаттары талап кылынат.

Бакай-Ата районунан жалпы сметалык наркы 463 753,410 миң сомду түзгөн 4 обьект киргизилген, алар:

Бакай-Ата районундагы Кызыл-Сай айылына караштуу Шаршенбай айындагы 275 окуучулук орундуу мектептин курулуш иштери 2014-жылы башталган жалпы сметалык наркы 80686,848 миң сомду түзөт. Курулуш иштери башталгандан бери бөлүнгөн акча каражаты 62 750,8 миң сомду түзөт. Анын ичинен курулуш-монтаждоо иштерине 60 224,842 миң сом бөлүнгөн. Аткарылган жумуштун жалпы көлөмү 70 601,131 миң сом. 2016- жылдын биринчи жарым жылдык титулдук тизмесинде 15 000,0 миң сом каралып 28 250,8 миң сомго каржыланды. Курулуш иштерин толук бүткөрүү үчүн дагы 14 169,1 миң сомдун каражаттары талап кылынат.

Бакай-Ата районуна караштуу Кыргызстан айылындагы Тойчубеков айылындагы 375 окуучулук орунду мектептин курулуш иштери 2014-жылы ноябрь айында башталган. Жалпы сметалык наркы 135 980,276 миң сомду түзөт. Курулуш башталгандан бери 13 000,0 миң сом каралып жана каржыланган. Анын ичинен курулуш-монтаждоо иштерине 11 857,416 миң сом бөлүнгөн. Аткарылган жумуштун жалпы көлөмү 12 201,818 миң сом. 2016-жылдын биринчи жарым жылдык титулдук тизмесине кирген, бирок акча-каражаты каралган эмес. Курулуш иштерин толук бүткөрүү үчүн дагы 98 732,726 миң сомдун каражаттары талап кылынат.

Бакай-Ата районуна караштуу Миң-Булак айылындагы Батырбашиев айындагы 375 окуучулук орундуу мектептин курулуш иштери 2015-жылы башталган. Жалпы сметалык наркы 115 132,143 миң сомду түзөт. Объект 7 470,0 миң сом каржыланган, анын ичинен СМРге 6 374,098 миң сом бөлүнгөн. Жалпы аткарылган жумуштун көлөмү 11 509,928 миң сомду түзөт. 2016-жылдын биринчи жарым жылдык титулдук тизмесинде 1 000,0 миң сом каралып каржыланды. Курулуш иштерин толук бүткөрүү үчүн дагы 91 565,934 миң сомдун каражаттары талап кылынат.

Бакай-Ата районуна караштуу Ынтымак айылындагы Капалов атындагы 375 орундуу мектептин курулуш иштери 2015-жылы башталган жалпы сметалык 135 721,091 миң сомду түзөт. Объект 3 000,0 миң сомго каржыланып СМРге 2 158,283 миң сом которулган. Аткарылган жумуштун көлөмү – 2 192,528 миң сом. 2016-жылдын биринчи жарым жылдык титулдук тизмесинде 1 000,0 миң сом каралып 1000,0 миң сомго каржыланды. Курулуш иштерин толук бүткөрүү үчүн дагы 95 817,276 миң сомдун каражаттары талап кылынат.

Манас районунан жалпы сметалык наркы 97 928,978 миң сомду түзгөн 1 обьект киргизилген:

Манас районуна караштуу Май айылындагы 320 окуучулук орундуу мектептин курулуш иштери 2012 жылы башталган. Жалпы сметалык наркы 97 928,978 миң сом. Объект 55 200,0 миң сомго каржыланып, анын ичинен 53 020,148 миң сом СМРге которулган. Аткарылган жумуштун жалпы көлөмү – 52 783,796 миң сом. 2016-жылдын биринчи жарым жылдык титулдук тизмесинде 5 000,0 миң сом каралып 5 000,0 миң сомго каржыланды. Курулуш иштерин толук бүткөрүү үчүн дагы 42 728,978 миң сомдун каражаттары талап кылынат. Объектинин даярдыгы-50%.

«Жеруй»дун каражатынан каржыланган объектилерди карай турган болсок: Талас районунан жалпы сметалык наркы 192 770,249 миң сомду түзгөн 2 обьект киргизилген, алар:

Талас районуна караштуу Арал айылындагы Нанаев атындагы 450 окуучулук орундуу мектептин курулушу 2015-жылы башталган, жалпы сметалык наркы 117 889,930 миң сом. Объект Республикалык бюджеттен 1 675,0 миң сомго каржыланып СМРге 824,685 миң сом которулган. Ал эми «Жеруй»дун каражатынан 28 730,0 миң сом акча каражаты каржыланган жана СМРге 27 891,58 миң сом которулган. Жалпысынан объект 30 405,0 миң сомго каржыланып, СМРге 28 716,265 миң сом которулган. Жалыпысынан 22 259,376 миң сомго курулуш-монтаждоо иштери аткарылган. Курулуш иштерин толук бүткөрүү үчүн дагы 66 971,846 миң сомдун каражаттары талап кылынат.

Талас районуна караштуу Кок-Токой айылындагы Ш. Шеркулов атындагы 275 окуучулук орундуу мектеп 2015-жылы титулдук тизмеге кирди.Жалпы сметалык наркы 74 880,319 миң сомду түздү. «Жеруй»дун каражатынан объект жалпысынан 7 500,0 миң сомго каржыланып СМРге 6 698,639 миң. сом которулду. Аткарылган курулуш-монтаждоо иштеринин көлөмү 8 290,98 миң сом. Курулуш иштерин толук бүткөрүү үчүн дагы 49 923,528 миң сомдун каражаттары талап кылынат.

Кара-Буура районунан жалпы сметалык наркы 213 197,286 миң сомду түзгөн 3 обьект киргизилген, алар:

Карабуура районуна караштуу Кара-Буура айылындагы Умарбеков атындагы 225 окуучулук орундуу мектеп 2015-жылы башталды. Жалпы сметалык наркы 68 539,06 миң сомду түздү. Объект Республикалык бюджеттен 1 800,0 миң сомго каржыланып, СМРге 1 023,317 миң сом которулган, «Джеруй»дун каражатынан 24 000,0 миң сомго каржыланып СМРге 23 144,025 миң сом которулган. Жалпысынан Объект 25 800,0 миң сомго каржыланып, ичинен СМРге 24 167,342 миң сом которулду. Жалыпысынан 18 447,231 миң сомго курулуш-монтаждоо иштери аткарылган. Курулуш иштерин толук бүткөрүү үчүн дагы 38 316,359 миң сомдун каражаттары талап кылынат.

Карабуура районуна караштуу Сатыкей айылындагы 100 окуучулук орундуу мектеп 2015-жылы башталды. Жалпы сметалык наркы 61 444,343 миң сомду түздү. 2015-жылы Республикалык бюджеттен 1270,0 миң сом, «Джеруй»дун каражатынан 43 087,7 миң сом каралып каржыланды. Жалпысынан объект 44 357,7 миң сомго каржыланып, ичинен СМРге бюджеттен 550,236 миң сом, «Джеруй»дун каражатынан 41 830,284 миң сом которулду. Жалпысынан СМРге 42 380,52 миң сом которулду. Азыркы убакытка чейин аткарылган курулуш-монтаждоо иштери 48 160,274 миң сомду түздү. Кредитордук карыз – 6 329,99 миң сом. Объектинин даярдыгы-100%. Эксплуатацияга тапшырылды.

Карабуура районуна караштуу Бейшеке айыл аймагынын Кара-Суу айылындагы 225 окуучулук орундуу мектеп 2015-жылы титулдук измеге кирди. Сметалык наркы- 83 213,883 миң сомду түзөт. Бүгүнкүкүнгө чейин Объект 4 500,0 миң сомго каржыланды, СМРге  3 664,586 миң сом которулду. Аткарылган курулуш-монтаждоо иштердин көлөмү – 3 647,069  миң сом. Курулуш иштерин толук бүткөрүү үчүн дагы 49 603,373 миң сомдун каражаттары талап кылынат.

Манас районунан жалпы сметалык наркы 60 617,513 миң сомду түзгөн 1 обьект киргизилген, алар:

Манас районуна караштуу Уч-Коргон айыл өкмөтүнүн Уч-Коргон айылындагы 150 окуучулук орундуу мектеби 2015-жылытитулдук тизмеге кирди. Жалпы сметалык наркы 60 617,513 миң сом. Бүгүнкү күнгө чейин Объект 4 500,0 миң сомго каржыланды, СМРге 3 688,984 миң сом которулду. Аткарылган курулуш-монтаждоо иштердин көлөмү – 769,817  миң сом. Курулуш иштерин толук бүткөрүү үчүн дагы 42 651,923 миң сомдун каражаттары талап кылынат.

Турк Республикасынын насыясынын эсебинен объектилерди карай турган болсок:

Кара-Буура районуна караштуу Кайнар 225 окуучулук орундуу мектептин сметалык наркы 74 986,93 миң сомду түзгөн. 2013-жылы Турция мамлекетинин насыяларынын эсебинен каржылануучу Объектилердин тизмесине кирген. Объект курулуш иштери башталгандан бери 33 877,1 миң сомго каржыланып СМРге 33 379,1 миң сом которулган. Анын ичинен 30 161,018 миң сомго курулуш-монтаждоо иштери аткарылган. 2016-жылына карата каржылоо маселеси чечиле элек. Курулуш иштерин толук бүткөрүү үчүн дагы 29 986,9 миң сомдун каражаттары талап кылынат.

Кара-Буура районуна караштуу Кок-Добо айылындагы 150 окуучулук орундуу мектептин сметалык наркы 68 689,76 миң сомду түзгөн. 2013-жылы Турция мамлекетинин насыяларынын эсебинен каржылануучу объектилердин тизмесине кирген. Объект курулуш иштери башталгандан бери 22 111,0 миң сомго каржыланып СМРге 21 519,573 миң сом которулган. Анын ичинен 22 271,521 миң сомго курулуш-монтаждоо иштери аткарылган. 2016- жылына карата акча маселеси чечиле элек. Курулуш иштерин толук бүткөрүү үчүн дагы 43 689,8 миң сомдун каражаттары талап кылынат.

Талас районуна караштуу Козучак айылындагы 225 окуучулук орундуу мектептин сметалык наркы 70 899,9 миң сомду түзгөн. 2013 жылы Турция мамлекетинин насыяларынын эсебинен каржылануучу объектилердин тизмесине кирген. Объект курулуш иштери башталгандан бери 50 753,8 миң сомго каржыланып СМРге 50 171,031 миң сом которулган. Анын ичинен 49 359,534 миң сомго курулуш-монтаждоо иштери аткарылган. 2016- жылы Республикалык бюджеттен объект 11 600,0 сомго каржыланып, СМРге 11 261,481 миң сом которулган.  Жалпысынан объект 62 353,8 миң сомго каржыланып, СМРге 61 432,512 миң сом которулган. Курулуш иштерин толук бүткөрүү үчүн дагы 1 500,0 миң сомдун каражаттары талап кылынат. Объектинин даярдыгы – 80%. Окуу корпусу бүтүп эксплуатацияга тапшырылды.

 

Облустун аймагындагы республикалык жана жергиликтүү маанидеги жолдордун курулуштарына токтолсок, Талас облусунун аймагындагы 1430 км аралыктагы автомобилдик жолдорду, Кыргыз Республикасынын транспорт жана жолдор министрлигинин алдындагы №5 өндүрүштүк-линиялык жол башкармалыгынын (№ 5 ОӨЛЖБ) ишканасы тейлеп, эксплуатациялык иштерди жүргүзүп келет.

Облустагы 1430 км аралыктагы жолдордун 204 км эл аралык маанидеги, 326 км мамлекеттик жана 899,4 км автожолдор жергиликтүү маанидеги жолдор болуп эсептелет. Ал эми бул жолдордун 445,8 км аралыгы асфальтталган болсо, 741,2 км аралыгы шагыл төшөлгөн, ошондой эле 186 км топурак (грунтовый) жол.

2016-жылдын 12 айында асфальт төшөө иштери 14,7 км аралыкта аткарылып, 72,1 млн. сом акча каражаты чыгымдалган.

Алып карасак, Талас районундагы Талас-Беш-Таш автожолунда 9,3 млн. сомго жол куруу иштери аткарылып, 2 км аралыкта асфальт төшөө иштери жүргүзүлдү. Ошондой эле Талас-Нылды-Покровка автожолуна 6,9 млн. сом каржыланып 1,5 км аралыктагы жолго асфальт төшөлдү, Таш-Арык-Ак-Жар автожолунда 0,3 км аралыкта 1,5 млн.сомго аткарылып, жалпысынан 17,7 млн. сомго жумуш аткарылды.

Кара-Буура районундагы автожолдордун абалын жакшыртуу багытында ЖТИ-6 жол курулуш мекемеси Бакайыр автожолунун 3,2 км аралык жолун 15,1 млн. сомго  асфальт төшөө иштерин аткарды. Ал эми Көк-Сай-Кайнар 1,7 автожолун 8,5 млн сомго асфальт төшөлдү. Ошондой эле, Сарымсак жолунун 1 км аралыгына асфальт төшөлүп, 5,0 млн сом акча каражаты сарпталып, жалпысынан 28,6 млн сомго жумуш аткарылды.

Ал эми, Бакай-Ата районундагы Кенерал-Калинина автожолунда 11,5 млн. сомго жол куруу иштери аткарылып, 2 км аралыкта асфальт төшөө иштери жүргүзүлдү. Ошондой эле, Бакай-Ата-Наматбек автожолуна 5,0 млн. сом каржыланып 1,0 км аралыктагы жолго асфальт төшөлүп, 16,5 млн сомго жумуштар аткарылды.

Ошондой эле, Манас районундагы Покровка-Жаилган автожолунда 9,2 млн. сомго жол куруу иштери аткарылып, 2 км аралыкта асфальт төшөө иштери жүргүзүлдү.

Мындан тышкары, Кум-шагыл жолдорду автогрейдер менен тегиздөө (гравийный ремонт)  иштери боюнча 4,2 км аралыктагы автожолдор оңдолуп, 1,3 млн сом акча каражаты сарпталды. Аларга Көк-Сай – Кайнар 3,2 км же 1,0 млн сомго жана Кызыл-Октябрь-Көкташ 1 км же 0,3 млн сомго иштер аткарылды.

Жолдун бетин тегиздөө (ШПО) боюнча Талас-Калинина-Бакай-Ата 2 кмже 1,2 млн сомго жана Суусамыр-Талас-Тараз автожолунун 3 км же 1,8 млн сомго иштер аткарылды.

Көпүрөлөрдү оңдоо жана бекитүү жумуштарына 2,5 млн сом каржыланып 2 даана көпүрө ремонттон өткөрүлдү.

2016-жылдын 12 айынын ичинде №5-ӨТАЖБ тарабынан автожолдорду 158488 миң сомго  ремонттоо иштери аткарылган.

Күнүмдүк ондоо боюнча Жол тейлөө ишканаларында план 24179 миң. сом болсо 26457 миң сомго б.а. 109,4% га жумуш аткарылган.

Кышкы кармоо боюнча тейленүүчү автожолдордогу жана ашуудагы участкалар кардан, кар күрткүсүнөн автогрейдер жана бульдозер менен тазаланды, жолдун тайгак жерлерине инерттүү материалдар чачылды жана инерттүү материалдардын кору даярдалды, автомобильдер жана жол механизмдери ремонттон өткөрүлүп, ишке даярдалды.Жол бетине муз тоңуусунун алдын алуу үчүн, суунун нуктарын жасоо иштери аткарылды, суу өтүүчү трубалар, көпүрөлөрдун көзү кардан жана муздан тазаланды, суу агымын жана кар тозоңун тазалоочу валик түзүлүшү даярдалды, жолдор таштардан, ар кандай нерселерден тазаланып. кышка кармоо боюнча даярдыктар көрүлдү.

Жайкы кармоо боюнча тейленүүчү автожолдордогу көпүрөлөрдүн тосмолорунун, чакырымдык, сигналдык устундарын актап, сырдоо, жол белгилерин сырдоо, чакырымдык белгилердеги сандарды жана тамгаларды жазып түшүрүү, эскирген жол белгилеринин ордуна жаңыларын орнотуу, ж.б. жумуштар аткарылды.

«Суусамыр-Талас-Тараз автожолунун реконструкциялоо» долбоорунун иш аткаруучусу (подрядчик) Турциялык «Чакыр Япы Санайи ве Тижарет» компаниясы атарабынан 2017-жылдын 1-январына карата 24 км жолдун алфальт катмары сыйрылып, 23 км жолдун биринчи катмары төшөлдү (сабгрейд). Ошондой эле, 18 км жолго негизги катмар төшөлдү (base) жана 20 км жолго экинчи катмары төшөлдү (саббейс). Мындан тышкары, 18 км жолго жолдун жээгине шагыл төгүлүп, (присыпная обочина) 2 км жол кеңейтилди. Жалпысынан 29 темир-бетон трубалары орнотулду.1 көпүрө 95 % бүткөрүлдү. Иш аткаруучу тарабынан төмөндөгү инерттик материалдар дайындалган: 371 тонна битум, асфальт үчүн инерттик материал 35 147 м3 жана саббейс үчүн инерттик материал 11 599 м3. 2017-жылдын август айында ишке берилет. Жоопкерчилик  кепилдиги  2018-жылга белгиленген.

 

Автобустук каттамдардын маршруттук торчосуна ылайык бүгүнкү күндө облус боюнча 39 автобустук каттам иштеп жатат, анын 14 шаар аралык, 18 айыл аралык жана 7 шаардык каттамдар. Жогорудагы аталган каттамдарды «Биримдик», «Ак-Кула» акционердик коомдору, «Кыдыр-Ата экспресс», «Талас СТОА», «Жаатай автотранс», «Азамат Минавартранс»  жоопкерчилиги чектелген коомдору облустун жүргүнчүлөрүн сапаттуу тейлеп жатышат.

Талас аймактык автотранспорт башкармалыгы тарабынан 2016-жылдын 12-айында жүргүнчүлөрдү, эл аралык жүк ташуучу автоунааларга жана ишмердуулук жүргүзүү үчүн жалпысынан – 312 даана лицензия берилди. Жалпы лицензия жана уруксат кагазын берүүдө тушкон акча каражаты – 170600 сомду түздү. Ал эми, жалпы облус ичиндеги автобустук каттамдардын жүрүү схемалары 275 автоунаага берилди.

Башкармалык инспекторлору тарабынан 2016-жылдын 12-айында  жүргүнчүлөрдү ташуучу жана эл аралык жүк ташуучу жалпы – 7002 автоунаа текшерилген, анын 3578 – жүргүнчүлөрдү ташуучу, 3424 – жүк ташуучу автоунаалар. Мыйзам актыларын бузган 293 айдоочу катталып, жыйынтыгында 115400 сом айып салынып, анын 114400 сому бүгүнкү күнгө өндүрүлгөн. Кемчиликтерди жоюу боюнча башкармалык тарабынан 11 предписания берилди. Мындан тышкары, автобустардын кыш мезгилине даярдыгы жана жүргүнчүлөрдү ташууда баардык талаптарды так аткаруусу боюнча инспекторлор мекеме-ишканалардын жооптуу кызматкерлери менен биргеликте жеринде текшерүүлөрдү жана түшүндүрүү иштерин жүргүзүүдө. Айдоочуларды каттамга чыгуу алдында медициналык кароодон өтүүсү жана автоунаалардын техникалык абалын текшерүү жагы катуу көзөмөлгө алынган. Мындан тышкары, облустук наркология бөлүмүнүн кызматкерлери менен биргеликте автовокзал, автостанцияларда жана ишканалардын медициналык кызматынын иш алып баруусу жеринде текшерилип,  тийиштуу көрсөтмөлөр берилди. Мындан тышкары, облус боюнча жүргүнчүлөрдү тейлоо боюнча Талас мамлекеттик автовокзалдар жана автостанциялар ишканасы жана «Жибек-Жолу» автобекети иш алып барууда. Бүгүнкү күндө жүргүнчүлөрдү ташуучу коомдук кичи көлөмдөгү автобустардын айдоочулары өтө оор кырдаалда иштеп жатышат. Анткени аларга атаандаштык иретинде иштеп жаткан женил унаа таксилердин баардыгына Талас шаарынын борбордук базарынын айланасынан орундар берилген, башкача айтканда эл көп топтолгон жерлерден. Ал эми, кичи көлөмдүү автобустардын айдоочулары АВ, АСлардан өздөрүнө бекитилген сааттарда жүргүнчүлөрдүн бар же жоктугуна карбастан жана жол кирени которбой бекитилген тарифте иштөөгө мажбур болуп жатат. Айыл аралык каттамдарды тейлеген ишканалардан борбордук базардын айланасынан жер бөлүп берүү өтүнүчтөрү келип түшүүдө. Биз тараптан алар менен келишимдин негизинде АВ, АС аркылуу иш алып баруу керектигин билдирип алардын суроо талаптары аткарылбай жатат. Ал эми, Бакай-Ата, Кара-Буура райондорунун  айыл тургундарынын кайрылуусунун жана айдоочулардын суроо талаптарын аткаруу максатында,   Талас – Бакай-Ата, Талас - Кызыл-Адыр каттамдарын Талас базарына чейин жүргүнчүлөрдү жеткируу үчүн жергиликтуу бийлик тарабынан уруксат берилген.

Учурдагы облус ичиндеги каттамдарга  2009-жылы конкурс өткөрүлүп,  облус ичиндеги мекеме-ишканаларга бекитилип берилген.

Бүгүнкү күнгө облус ичиндеги жана облус аралык кичи көлөмдүү автобустук каттамдарга ноябрь айында жаны конкурс өткөрүү жагы белгиленген, ал эми, чоң көлөмдүү автобустарга облус аралык каттамдарга конкурс 28.09.2015-жылы откорулуп, Талас – Бишкек 20-00, 21-00, 22-00, 23-00 жана Кок-Сай – Бишкек чон көлөмдүү автобусттук каттамдарга  2 лот түзүлүп, «Жаатай автотранс», «Азамат минавар транс» жоопкерчилиги чектелген коомдору катышып, жыйынтыгында 2 лоттогу каттамдарды «Жаатай автотранс» коому утуп, тейлөө үчүн контракт түзүлгөн. Жүргүнчүлөрдү ташуучу жана эл аралык жүк ташуучу автоунааларды текшерүү үчүн кызматкерлер Кызыл-Адыр айылындагы тараза көзөмөл башкармалыгынын кызматкерлери менен бирдикте Кызыл-Адыр постунда иштеп жатышат. Элди сапаттуу тейлөө максатында Талас, Бакай-Ата, Кызыл-Адыр, Покровка, Бакай-Ата, Көк-Сай автостанциялары жана автокассалары толук капиталдык ремонттон өткөрүлүп жүргүнчүлөрдү сапаттуу тейлөөдө. Талас шаарынын борбордук базарынан Манас-Мырзалиев көчөлөрүнүн кесилишенен ижарага жер жана павильон алынып, автокасса ачылды. Покровка автостанциясына жана Чоң-Капка автокассасына жаңы билет сатуучу «Элвес-Микро-ф» кассалык аппараттары алынып, ишке берилди. Ар бир автобекеттердин жүргүнчүлөр күтүүчү залына шаар жана айыл аралык каттамдардын жүрүү убактылары, жүрүү схемалары, жол кире баалары көрсөтүлгөн такталар илинген. Талас автовокзал, автостанция жана автокассалардын короосунда жайгашкан опораларга жүргүнчүлөргө ыңгайлуу шарт түзүп берүү максатында, жарык берүүчү лампалар орнотулуп, шаар жана айыл аралык каттамдар чыгуучу аялдамага (перрон) мүмкүнчүлүгү чектелген майып адамдар үчүн автоунаага кирип-чыгуу үчүн атайын пандустар орнотулган. Талас облустук автовокзалдар, автостанциялар жана автокассалар мамлекеттик ишканасынын көйгөйлүү маселелеринин бири болуп Талас шаарынын борбордук базарынан, райондордун борборлорунан Талас-Бишкек-Өтмөк аркылуу каттамдарга ар кандай жеңил таксилердин мыйзамсыз жүргүнчүлөрдү ташуусу ишкананын бюджетин толуктоосуна терс таасирин тийгизүүдө.

 

Талас облусунда 2016-жылдын январь-июнь айларында социалдык тармак боюнча жүргүзүлгөн иштери тууралуу токтолсок, Талас облусунда билим берүүнү өнүктүрүүнүн 2014-2020-жылдарга чейинки стратегиясын ишке ашыруу үчүн жалпы билим берүүчү 112 мектеп: анын ичинен 98 орто мектеп, 4 толук эмес орто мектеп, 2 башталгыч билим берүүчү мектеп, 6 лицей, 2 мектеп интернат, 53 бала бакчалар балдарга билим жана тарбия берүү боюнча иш алып барышууда.

Билим берүү, илим жана инновациялар боюнча Кыргыз Республикасынын билим берүүнү өнүктүрүүнүн 2014-2020-жж.чейинки   стратегиясынын  жана 2012-2014-ж. билим берүүнү өнүктүрүүнүн орто мөөнөттүк программасынын негизги максаты “Жыйынтыкка багытталган сапаттуу билим үчүн  базалык негиздерди түзүү”  жетекчиликке алынып, төмөнкү багыттарда иш жүргүзүлөт:

  • Башкаруу, мониторинг жана стратегиялык пландаштыруу;
  • Мектепке чейинки билим берүү жана балдарды мектепке даярдоо;
  • Мектеп билими, мектептен тышкаркы билим;
  • Жогорку кесиптик билим.

Жалпы республикалык тестирлөөгө 11-класстын 1720  бүтүрүүчүсү катышып, 50 упайдан 109 упайга чейин  723 (2015-ж-649) окуучу, 110 упайдан 150 упайга чейин  756 (2015-ж -927) окуучу, 151 упайдан 200 упайга  чейин 231 (2015-ж- 219) окуучу, 200 упайдан жогору 10 (2016-ж-12) окуучу  алышты.  

Кыргыз Республикасынын Билим берүү жана илим министрлигинин «100 инновациялык мектеп» долбооруна Талас облусунан 8 мектеп өткөн. Бул мектептер учурда 10 компьютер, 3 көп функционалдуу принтери менен атайын компьютерлер, 12 комплект парта отургучтары  жана  интерактивдүү доскалар менен жабдылды.

Мектептеги туура тамактануу балдардын акыл эсин өстүрүп, ден соолукту чыңалтат. Талас облусу боюнча орто мектептердин башталгыч класстардын 2094 окуучуларына КР Өкмөтү тарабынан 7 сомдон тамак ашына төлөнүп турат.

Россия Федерациясынын колдоосу менен ишке ашырылып келген Бириккен Улуттар Уюмунун Дүйнөлүк Азык–Түлүк Программасынын жана Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн “Мектеп тамактандыруусун оптималдаштыруу” заманбап талаптарына ылайык 2015-жылдан баштап 41 мектеп пилоттук мектеп катары ысык тамак менен камсыз болуп,  мектептердин  ашканалары  долбоорго ылайык толук түрдө талапка жооп бергидей даярдыктан өтүшүп, айыл аймактардын жана ата-энелердин көмөгү менен ашканага керектүү жабдууларды Дүйнөлүк Азык–Түлүк Программасы менен биргеликте алышкан.

Бала бакча- билим башаты дегендей 2014-2015-окуу жылында облусубузда 46 бала бакча иштеген болсо, 2016-2017-окуу жылында бала бакчанын саны 53кө жетти. Жалпы бала бакчаларда  7101 бала тарбияланып  жана 417 тарбиячы эмгектенүүдө.

Социалдык коргоо багытына токтолсок, 2017-жылдын январь  айына  карата  48476 үй-бүлөдө  244810 адам жашайт. (2015-жылында -48 426 үй-бүлө, 242 610 адам жашаса же  2016-жылы 50  үй-бүлөгө  көбөйгөн) Социалдык өнүгүү башкармалыктары  тарабынан  социалдык   паспорттор түзүлүп, анын  негизинде кепилденген  төмөнкү  киреше (ГМД) 0-900  сомго чейин  6675 үй-бүлө  же болбосо 12,5 %,  901 -1518,5  сомго  чейин   4581 үй-бүлө же  9 %, 1519,5-2631,1сомго чейин  2879 үй-бүлө же  5.48 %  болуп, иликтөөнүн негизинде   14 135  жакыр үй-бүлө же  калктын  29.1 % кедейчиликтин чегине  туура келген. 2015-жылда  29,6%  кедейчиликти  түзcө, ал эми  2016-жылы 29.1 %  кедейчиликтин  деңгээли салыштырмалуу 0.5%  кыскарган.

Кыргыз Республикасынын калкты социалдык коргоону өнүктүрүүнүн 2015-2017-жылдарга карата стратегиялык программасын ишке ашыруу боюнча облустун калкына социалдык кызматтар көрсөтүлүүдө.

Облустун  аймагында 134 жетим  бала  бар, анын ичинен билим  берүү  мекемелеринде 76 жетим бала, 1469 жарым  жетим жана  1869 көп  балалуу үй-бүлөлөрдүн  балдары, ошондой  эле, кесиптик лицейлерде 5 жетим бала, 69 жарым жети бала кесиптик  билим, ал эми калган  балдар атайын  орто  окуу  жайларда жана  Бакай-Ата  районундагы “Чалдовар” жатак  мектеп-интернатында   билим  алып  жатышат.

2016-жыл ичинде   көп балалуу,  аз  камсыз  5179 үй-бүлөнүн 16836 балдарына мамлекеттик  жөлөк  пул, ал  эми 3640 адамга   социалдык  жөлөк  пул  чектелип өз  убагында  төлөнүп  берилди.

Социалдык фонд башкармалыктарынын  өткөн жылдардагы карыздары 2015-жылдын жыйынтыгы менен 46 млн. 694.2 миң сом түзгөн болсо, 2016-жылдын 31-декабрына карата 38 млн 460,2 миң сом болду, же болбосо 8 млн 234,0 миң сомго кыскартылды. Облус боюнча социалдык камсыздандыруу төгүмдөрү 2015- жылдын 31-декабрына карата 528 млн 158,9 миң сом чогултулган болсо, 2016-жылдын 31-декабрына карата 622 млн. 463,1 миң сом чогултулду, өсүү темпи 117,9 пайыз болду, же болбосо 94 млн. 304,2 миң сомго көбүрөөк чогултулду, план тапшырма 107,9 пайызга  аткарылган.

Облуста жалпы пенсионерлердин   саны 27182, алардын ичинен жаш курагы боюнча 19538, майыптыгы боюнча 5321, СПК 2119, Ата-мекен согушка катышкан 37, Чернобыль апаатына жана советтик армиянын майыптары 78, персоналдык пенсионерлер 89 адам.  пенсиялары  толугу  менен  төлөнүп,  бүгүнкү күнгө карыз жок. Пенсиянын орточо көлөмү  2012 - жылы   3506 сомду түзгөн болсо 2016-жылы 4189 сомго жетти, же болбосо 28.4 % өстү.

Эмгек рыногу, иш менен камсыз кылуу жана  миграция маселеси боюнча токтоло кетсек,  облустун калкынын  жалпы саны 247,2 миң адам болсо, алардын ичинен экономикалык активдүү калктын саны 120,5 миң адамды түзөт.

Иш менен камсыз кылуу боюнча белгилеп кетсек, Облустун калкты ишке жайгаштыруу башкармасынын берген маалыматы боюнча 2017-жылдын 1-январга карата жумуш издеп кезекте турган эмгекке жарамдуу жумушсуз калктын саны 4908 адамды түздү.

Тагыраак айтканда, Талас шаарында -999, Талас районунда-634, Бакай-Ата районуда-591, Кара-Буура районунда-2166, Манас районунда-518 адамды түздү.

Жалпы облус боюнча- 3146 адам официалдуу жумушсуз статусун алган. Талас шаарында -724, Талас районунда-376, Кара-Буура районунда-1329, Манас районунда-259 адамды түздү.

Официалдуу түрдө катталган жумушсуздардын ичинен 873 адам коомдук акы төлөнүүчү иштерге тартылды. Жумушсуздук боюнча жөлөк пул алуучу жарандардын саны  16 адамды түзөт.

2017-жылдын 1-январына  карата облус боюнча 3183 адам жумушка орношулган. Тагыраак айтканда, Талас шаарында -711 адам, Талас районунда-503 адам, Бакай-Ата районуда-546 адам, Кара-Буура районунда-740 адам, Манас районунда-683 адам жумуш менен камсыз болушкан.

Ошондой эле, 2017-жылдын 1-январга карата облус аймагында жалпы мигранттардын саны 4864 адам, алардын ичинен тышкы мигранттар - 1446 адам, ички мигранттар - 3418 адам. Тагыраак айтканда, Талас шаарында тышкы - 49, ички - 871 адам, Талас районунда тышкы - 257 адам, ички - 90 адам, Бакай-Ата районуда тышкы - 528 адам, ички - 36 адам, Кара-Буура районунда тышкы - 493 адам, ички - 2142 адам, Манас районунда тышкы - 119 адам, ички - 279 адамды түздү.                                                                                                              

Саламаттыкты сактоо тармагы боюнча облустун жалпы элине медициналык-санитардык жардамды 3 Үй-бүлөлүк медицина борбору жана 2 Жалпы дарыгердик практика борборлоруна  караштуу 36 үй-бүлөлүк дарыгерлер топтору, анын ичинен 1 өз алдынча юридикалык үй-бүлөлүк дарыгерлер тобу, 50 ФАП,  Талас областтык биргелешкен оорукана, Талас областтык согуштун жана эмгектин ардагерлеринин ооруканасы, 2 территориалдык оорукана, областтык стоматологиялык бейтапкана, областтык кургак учукка каршы күрөшүү борбору, Карабуура район аралык кургак учукка каршы күрөшүү ооруканасы, областтык СПИДди алдын-алуу жана каршы күрөшүү борбору, областтык сот-медициналык экспертиза, облустук кан  борборлору, Талас облустук медициналык маалымат борбору көрсөтүшөт. 

2016-жылында медициналык мекемелердин материалдык – техникалык базасын чындоо максатында ар кайсы булактан инвестицияларды тартып, түрткү берүүчү гранттар боюнча каржы министрлигине, ж.б. демөөрчүлүк менен алектенген мекемелерге долбоорлорду жазышып, элибиздин өздүк салымдары менен оңдоп түзөө  жумуштары жасалды.

 Бюджеттик каражаттарынын эсебинен ондоп түзөө иштерине жалпы суммасы        1 млн 033 400 сомго жасалган.

Талас облусунда медициналык мекемелерге керектүү жабдыктар республикалык бюджеттин эсебинен 467 900 сомго, гранттын эсебинен 17 млн 735 000 сомго алынган.

Талас облусунда медициналык мекемелерге керектүү дары-дармектер республикалык бюджеттин эсебинен 2 млн 704596 сомго алынган,   гуманитардык жардамдан 2 млн 612.5 миң сомго келген, демөөрчүлөрдүн эсебинен  5 млн 917600 сомго, ОМСтин эсебинен 2 млн. 613 964 сомго, сооплатадан 355 700 сомго жана  Япониялык грант аркылуу 4 млн 165.4 миң сомго медициналык жабдыктар алынган.

Кадрлар, билим берүү, окутуу жана уюштуруу иштери боюнча токтолсок,        Талас областынын элине медициналык жардамды 326 дарыгер жана 1281 орто билимдүү мээрмандар көрсөтүшөт, дарыгерлердин кызмат орду менен камсыз болушу (обеспеченность) 13.3 (2015ж-13.2). тогуз айдын ичинде 27 дарыгер башка жака чыгып кетсе, 14 дарыгер келген. Ал эми орто билимдүү мээрмандардан 64 мээрман башка жакка чыгып кетсе, 68 мээрман келген, былтыркыга караганда мээрмандардын саны 4 көбөйгөн. Орто билимдүү мээрмандардын кызмат орду менен камсыз болушу (обеспеченность) 50.9 (2015-ж-51,2).

Дарылоо-профилактикалык жардамды уюштуруу боюнча 2016-жылдын медициналык статистика борборунун маалыматы боюнча облуста туруктуу калктын саны 247226 киши катталган болсо, анын ичинен айыл жеринде жашагандар 212039 киши б.а. 85,8% түзөт. Жалпы элдин санынын ичинен төрөт курагындагы аялдардын саны 56400 же жалпы калктын 23%, 14-жашка чейинки балдар 84200 же 35% түзөт, анын ичинен 5 жашка чейин балдардын саны 33100 баланы же 13,4%, өспүрүмдөр 15734 бала же 6,7%.             

Жалпы өлгөндөрдүн көрсөткүчү облус боюнча 1000 кишиге 5,5 түзүп, 2015-жылга салыштырмалуу 0,5%га азайган. Жалпы  өлгөндөрдүн   ичинен биринчи орунда жүрөк-кан-тамыр оорулары -55% түзөт.  Экинчи орунда шишик оорулары  – 10,5%, үчүнчү орунда дем алуу органдары – 7,5%, төртүнчү орунда перинаталдык себептери – 6%,    тышкы себептер менен – 6,4%, түзөт.

2016-жылында облусубуздун аймагындагы балдардын төрөлүшү боюнча белгилеп өтсөк, 2015-жылында 5877 бала төрөлгөн болсо, 2016-жылында 5640 ымыркай төрөлгөн же болбосо 237 балага азайды. 2015-жылында 97 бала өлгөн болсо, 2016-жылында балдардын өлүмү 105 учур болду же болбосо өткөн жылга салыштырмалуу 8 балага көбөйдү, периноталдык көрсөткүч 18.3 түзгөн, анын ичинен 35 (6.4) -1 кг чейинки салмакта, үйдө өлгөндордүн саны 8. 2 жашка чейин өлгөндөрдүн саны 6 (1.1) ,  анын ичинен үйдө  3 бала.

Эне өлүмдүүлүгү Талас облусу боюнча 2015-жылында 1 эне болсо, 2016-жылы энелердин өлүмү катталган жок.

 

Жер-жерлерде мыйзамдуулукту чыңдоо, кылмыштуу аракеттердин алдын алуу жана кылмыштын бетин ачуу багытында иш жүргүзүүдө укук коргоо органдары тарабынан натыйжалуу аракеттерди аткарышып жатышат.

2016-жылы Талас областы боюнча жалпы өндүрүштө 710 кылмыш иши болуп, анын ичинен 666 кылмыш ишине тергөө амалдары жүргүзүлүп, 603 кылмыштын бети ачылган, ачылган кылмыш 90.5 % пайызды түзгөн.  Ал эми 2015-жылы жалпы өндүрүштө 755 кылмыш иши болсо, анын 690 кылмыш ишине тергөө амалдары жүргүзүлүп, 625 кылмыштын бети ачылган, кылмыштын ачылышы 90.6% пайызды түзгөн, же болбосо кылмыштын ачылышы 0.1% пайызга төмөндөгөн. 

Тергөөчүлөр тарабынан 2016-жылы соттук кароого 515 кылмыш иши жөнөтүлсө, 2015-жылы ушул мезгилге 555 кылмыш иши соттук кароого жөнөтүлгөн, өткөн жылга салыштырмалуу соттук кароого 40 кылмыш иши аз жөнөтүлгөн.

  Кылмыш иликтөө багытында 2016-жылдын 12 айында тергелген 473 кылмыштын ичинен 427нин бети ачылып, кылмыштын  ачылышы 90.3% пайызды түзгөн, ал эми 2015-жылы тергелген 469 кылмыштын ичинен 421нин бети ачылып, кылмыштын  ачылышы 89.8% пайызды түзгөн, башкача айтканда быйыл өткөн жылга салыштырмалуу 0.5% пайызга көп ачылган.       

Ал эми оор жана өзгөчө оор кылмыштар боюнча облус аймагында 2016-жылы 50 кылмыш иши тергелип, анын 47 кылмыштын бети ачылып, кылмыштын ачылышы 94.0% пайызды түзгөн, 2015-жылы ушул убакта аталган кылмыштын бетинин ачылышы 94.3% пайызды түзгөн. Тактап айтканда бул багытта өткөн жылга салыштырмалуу 0.3% пайызга  кылмыштын бети аз ачылган.

Өзгөчө оор кылмыштар боюнча облус аймагында 2016-жылы 17 кылмыш иши тергелип, анын 16 кылмыштын бети ачылып, кылмыштын ачылышы 94.1% пайызды түзгөн, 2015-жылы ушул убакта аталган кылмыштын бетинин ачылышы 100% пайызды түзгөн. Ал эми,  өткөн жылга салыштырмалуу -5.9% пайызга  кылмыштын бети аз ачылган.

Адам өлтүрүү боюнча облус аймагында 2016-жылы 8 кылмыш иши тергелип, анын ичинен 7 кылмыштын бети ачылып, кылмыштын ачылышы 87.5% пайызды түзгөн, 2015-жылы ушул убакта аталган кылмыштын бетинин ачылышы 100% пайызды түзгөн. Тактап айтканда бул багытта өткөн жылга салыштырмалуу 12.5% пайызга  кылмыштын бети аз ачылган.

Ал эми, 16 атайылап денеге оор залал келтирүү,  анын ичинен 3 өлүмгө алып келген  фактысы,  8 зордуктоо, 1 каракчылык, 2 опуза талап кылуу, жана 7 автоунааны укукка  жат түрдө ээлеп алуу фактылары бүгүнкү күндө 100.0% пайызга ачылган.

Тоноочулук бетин ачуу боюнча 2016-жылы областын аймагында 25 кылмыш иши тергелип, анын ичинен 24 кылмыш ишинин бети ачылып, кылмыштын ачылышы 96.0% пайызды түзгөн, 2015-жылы кылмыштын ачылышы 90.9% пайыз болгон, өткөн жылга салыштырмалуу кылмыштын ачылышы 5.1% пайызга жогорулаган.

Алдамчылык боюнча  2016-жылы 26 кылмыш иши тергелип, 24нүн бети ачылган, кылмыштын ачылышы 92.3% пайызды түзгөн, былтыр ушул мезгилде кылмыштын ачылышы 96.7% пайызды түзүп, өткөн жылга салыштырмалуу кылмыштын ачылышы -4.4% пайызга төмөндөгөн.

Уурулук фактысынын бетин ачуу боюнча 2016-жылы областын аймагында 242 кылмыш иши тергелип, анын ичинен 211 кылмыш ишинин бети ачылып, кылмыштын ачылышы 87.2% пайызды түзгөн, 2015-жылы кылмыштын ачылышы 88.1% пайыз болгон, өткөн жылга салыштырмалуу кылмыштын ачылышы 0.9% пайызга төмөндөгөн.

Ал эми квартиралык уурулук боюнча, 2016-жылы 74 кылмыш иши тергелип, анын 69 фактысынын бети ачылып, кылмыштын ачылышы 93.2% пайызды түзгөн, былтыр  бул багытта кылмыштын ачылышы 95.1% пайызды түзүп 1.9% пайызга кылмыштын ачылышы төмөндөгөн.

 Мал уурулук боюнча 2016-жылы 53 кылмыш иши тергелип, анын 47 фактысынын бети ачылып, кылмыштын ачылышы 88.7% пайызды түзгөн,  2015-жылы 67 кылмыш иши тергелип, 60 кылмыш иштин бети ачылган, кылмыштын ачылышы 89.6% пайызды түзгөн. Жогоруда көрсөтүлгөндөй кылмыштын ачылышы, өткөн жылга салыштырмалуу 0.9% пайызга төмөндөгөн.

2016-жылы облусубуздун аймагынан баардыгы болуп 176 баш мал уурдалып, анын ичинен 156 башы ээлерине кайтарылып берилип, кайтаруу пайызы 88.6.0% пайызды түзгөн. Өткөн жылы ушул мезгилде уурдалган 229 баш малдын 159 башы ээлерине кайтарылып берилип, кайтаруу пайызы 68.1% пайызды түзгөн. Салыштырмалуу быйыл өткөн жылга караганда 20.5% пайызга уурдалган малдар ээлерине көп  кайтарылып берилген. 

Тактап айта кетсек: уурдалган 81 баш жылкынын 76 баш жылкысы, уурдалган 73 баш койдон, 54 баш кой, ал эми ири мүйүздүү малдан 22 баш уурдалып, 17 башы ээлерине кайтарылган.

Бүгүнкү күнгө мал уурулук фактылары боюнча келтирилген материалдык чыгым 3 миллион 543 миң 500 жуз сомду түзүп, анын ичинен ээлерине өндүрүлүп берилгени 3 миллион 86 миң сомду түзүп, кайтаруу 87.0% пайызды тузгөн, өткөн жылы бул көрсөткүч 61,7% пайызды түзгөн, өткөн жылга салыштырмалуу 25.3% көп өндүрүлгөн.

            Белгисиз жагдайда жасалган кылмыштар боюнча 2016-жылы 446 кылмыш иши тергелип, анын 401 бети ачылып 89.9% түзгөн. 2015-жылы 438 кылмыш иши тергелип, 396 бети ачылып 90.4% түзгөн, былтыркыга салыштырмалуу 0.5% төмөндөгөн.

            2016-жылы изи сууй электе  69 кылмыштын бети ачылган, ал эми 2015-жылы 32 кылмыштын бети ачылган, өткөн жылга салыштырмалуу 37 кылмышка көп ачылган.

Тергөө багыты менен 2016-жылы 58 кылмыш иши ачылган, 2015-жылы 54 кылмыштын бети ачылып, өткөн жылга салыштырмалуу 4 кылмышка көп ачылган.

            Кылмыш иликтөө бөлүмүнүн кызматкерлери тарабынан   2016-жылдын 10 айында 231 кылмыш аныкталса, 2015-жылдын 10 айында 229 кылмыш аныкталган, өткөн жылга салыштырмалуу 2 жогорулаган.

Издөөдө жүргөн кылмышкерлер боюнча 2016-жылы 131 кылмышкердин ичинен 75 кылмышкер кармалып 57.3% пайызды түзгөн, 2015-жылы бул көрсөткүч 58,2% пайызды түзгөн. Былтыркы жылга салыштырмалуу  0,9% пайызга  төмөндөгөн. 

2016-жылы жана мурдагы жылдардан бери областын аймагында 58 адамдын дайынсыз жоголгон фактысы катталып, алардын ичинен 49 адамдын жүргөн жери аныкталып 84.5% пайызды түзүп, 2015-жылга салыштырмалуу дайынсыз жоголгон адамдарды аныкталышы 0.1% пайызга жогорулаган. Өткөн жылы бул көрсөткүч 84.4% пайызды түзгөн.

            Өздүгү такталбаган  мурдагы жылдардан бери 15 адамдын өлүгүнүн ичинен,  8нин өздүгү аныкталган, башкача айтканда аныкталышы 53.3% пайызды түзгөн, 2015-жылы бул көрсөткүч 50% пайызды түзгөн. 2015-жылга салыштырмалуу өздүгү такталбаган өлгөн адамдардын өздүгүнүн аныкталышы 3.3% пайызга жогорулаган.

УКККБнын Талас облусу боюнча бөлүмүндө жалпы 78 адам каттоодо турат. 2016-жылы УКККБнун кызматкерлери тарабынан 21 кылмыш иши ашкерленип, бул кылмыш иштери боюнча УКТнун 8 мүчөсүн кылмыш жообуна тартылган.

Банги бизнеске каршы күрөшүү багыты боюнча 2016-жылы 56 кылмыш иши ашкерленип, баардыгы болуп 84 кг. 697 грамм банги заты алынган. 2015-жылы ушул мезгилде бул багыт боюнча 67 кылмыш иши ашкерленип 25 кг. 515 грамм банги заты алынган, өткөн жылга салыштырмалуу баңги затынын аныкталышы -11 фактыга аз аныкталса дагы, баңги затынын алынышы 59 кг 182 граммга көп алынган. Ошондой эле, банги затынын оор түрүнө кирген 6 грамм героин, 81 грамм гашиш ОИИБнын кызматкерли тарабынан алынган. Анын ичинде Кара-Буура 57 грамм гашиш, Манас 21 гашиш, ал эми ОИИБнын кызматкерлери 6 грамм героин жана 3 грамм гашиш   аныкташкан.

10-бөлүмү багытына диний экстремизим жана терроризм менен күрөшүү боюнча облустун аймагында азыркы күндө жайгашкан 134 мечит, анын ичинен 132 мечит каттоодон өтүп, 2 мечит бүгүнкү күндө документтерин даярдоодо, 23 намазкана, 4 диний окуу жайы (медресе), 1 «Адеп Башаты» коомдук прогрессивдүү фонду, мечиттерде эмгек кылган 129 диний кызматкер (имамдар) такталып,  мечиттерге өзүнчө иш кагаздар ачылып,  иштеген диний кызматкерлери менен өзүнчө үстүлөрүнөн ыкчам-алдын алуу иштер жүргүзүлүүдө.

Мечиттерде жана эл арасында ыкчам-иликтөө иштердин негизинде областын аймагында «Хизбут-Тахрир» диний экстремисттик уюмунун мүчөлөрүн жана колдоочуларын аныктоо максатында ыкчам-алдын алуу иштер жүргүзүлүүдө.

Талас ОИИБнын Онунчу бөлүмү боюнча КР ИИМнин оперативдик талдоо башкармалыгында «Хизбут-Тахрир» диний экстремисттик партиясынын мүчөсү жана жактоочусу катары 31 адам каттодо турган, анын ичинен ыкчам-алдын алуу иштердин негизинде  2013-2014 жылдары 14 адам, ал эми 2016-жылы 4 адам,  жалпы 18 адам  өз каалоолору менен «Хизбут-Тахрир» диний экстремисттик уюмунун мүчөлүгүнөн чыгышкан, азыркы убакта 16 адам каттоодо турат. Калган 13 адамдын үстүнөн алдын алуу иштери жүргүзүлүп турууда.

2016-жылы оперативдик маалыматтардын негизинде диний экстремизм багыты боюнча 12 фактысы аныкталып, бүгүнкү күндө тергөө амалдары жүргүзүлүүдө.

Мындан тышкары ыкчам-иликтөө иштеринин негизинде 44 адамга карата Кыргыз Республикасынын Административдик кодексинин 395-беренеси менен протоколдор түзүлүп, 22 адамга сот тарабынан 500 сомдон 12 адамга 300 сомдон  айып салынган, калган 10 материал атуулдардын  жашаган орду боюнча жөнөтүлгөн.

Ошондой эле мыйзамсыз миграция боюнча Кыргыз Республикасынын административдик кодексинин 390-бер. 1-бөл.  менен 37 протокол түзүлүп жалпы 370 000 сом айып салынган.

Ал эми, коомдук саясий кырдаал боюнча 2016-жылы ушул күнгө чейин Талас областынын аймагында 63 митинг, нааразычылык акциясы жана элдик жыйын өткөрүлгөн. Анын ичинен 21 митинг нааразычылык акциясы болсо,  42 элдик жыйындар болгон.

Облуста өткөрүлгөн митинг жана нааразычылык акциясында Талас облусундагы  алтын кендерди иштетпөө, электр энергиясынын кымбатташы, социалдык төлөмдөрдүн көтөрүлүшү,   кредит төлөмдөрү жана башка маселелер боюнча болгон.

            Өткөрүлгөн митинг, жыйындар учурунда коомдук тартип сактоо жана саясий кырдаалды жөнгө салып туруу максатында иш-чаралар жүргүзүлүп турууда.

Талас областтык ички иштер башкармалыгынын 5-бөлүмчөсү тарабынан 2016-жылы экономикалык, кызматтык жана коррупциялык багытта жалпы 15 кылмыштын бети ачылган. Алардын ичинен; кызмат абалынан кыянаттык менен пайдалануу боюнча 7, алдамчылык 1, ишенип берилген мүлктү ыйгарып алуу же жок кылуу боюнча 1,  пара талап кылуу боюнча 1, пара алуу боюнча 1, расмий иш кагаздарды жасалмалоо жана колдонуу боюнча 4 кылмыш иштери аныкталган. 

Аныкталган кылмыш иштер боюнча келтирилген материалдык чыгым, жалпысынан 1 миллион 823 миң 238 сомду түзүп, келтирилген чыгымды ордуна кайтаруу жергиликтүү казына бөлүмдөрү (РОК) аркылуу 941 миң 734 сомду, ал эми кылмыш иштер боюнча 167 000 миң сомду түзөт. 

Эксперт-криминалистикалык кызматы тарабынан 2016-жылы жалпысынан окуя болгон жерге 558 жолу чыгышкан, 2015-жылы 535 жолу чыгышкан, өткөн жылга салыштырмалуу 23кө көп чыгышкан. Кылмыш иштери боюнча далил зат катары алынган буюмдар  284төн 302ге, же болбосо -18ге аз алынган, окуя болгон жерден кылмышка тиешеси бар болгон издердин жана тактардын алынышы 63төн 52ге, тактап айтканда 11ге көп алынган, соттук экспертизаларынын жүргүзүлүшү 227, былтыр 218, салыштырмалуу 9га көбүрөөк жүргүзүлгөн. 2016-жылы эксперттик жол менен эки кылмыштын бети ачылган.     

Милициянын аймактык ыйгарымдуу өкүлдөрү тарабынан 2016-жылы белгисиз жагдайда жасалган 100 кылмыштын бети ачылган, 2015-жылы алар тарабынан 89 кылмыштын бети ачылган, өткөн жылга салыштырмалуу 11 кылмыш ишке көп ачылган.

Ошондой эле 2016-жылы 254 кылмыштын бетин ачууга катышса, 2015-жылы 249  кылмыштын бетин ачууга катышкан. Бул багытта кылмыштын бетин ачууга катышуусу +5ке  көбөйгөн.

Мындан тышкары, 2016-жылы милициянын аймактык ыйгарымдуу өкүлдөрү тарабынан 3290 кылмыш иштери жана укук бузуу боюнча арыз билдирүү караган жана 715 арыз, дооматтарды аксакалдар сотторуна жөнөтүшкөн. Коомдук тартипти сактоодо облус боюнча 551 элдик кошуун тартылган.

Жалпы коомдук тартипти сактоо бөлүмчөсү тарабынан 2016-жылы 18169 протокол, же болбосо өткөн жылга салыштырмалуу 3661 протоколго көп түзгөн, былтыр 2015-жылы 10 айда 12927 протокол түзүлгөн. Ал эми майда бейбаштык боюнча  366 протокол түзүлсө, коомдук жайда мас абалында жана спирт ичимдигин ичкендиги үчүн 4408 протокол түзүлгөн.

Коомдук жайларда кылмыштын жасалышы 77ден 42 (-35) азайган.

Облустун аймагында жаш өспүрүмдөр арасында кылмыштуулукту алдын алуу боюнча 25 жаш өспүрүмдөр менен иштөө боюнча инспекторлору иш алып барышууда.

Былтыр 2015-жылы облус аймагында жаш өспүрүмдөр тарабынан 31 кылмыш жасалып, жасалган 31 кылмышка 38 жаш өспүрүм катышкан, ал эми 2016-жылы жаш өспүрүмдөр тарабынан 32 кылмыш жасалып, жасалган 32 кылмышка 31 жаш өспүрүм катышкан, башкача айтканда  жаш өспүрүмдөр тарабынан жасалган кылмыштар 1 кылмышка, ал эми кылмышка катышкан жаш өспүрүмдөр 7ге азайган.

Жаш өспүрүмдөр арасында кылмыштуулукту алдын алуу максатында 2016-жылы жаш өспүрүмдөр менен иштөө тескөөчүлөрү тарабынан облус боюнча жалпы 168 жаш өспүрүм ар кандай укук бузгандыгы үчүн алдын алуу каттоосуна алынган жана КРнын АЖКнин беренелерин бузгандыгы боюнча 318 административдик протокол түзүлгөн, анын ичинен 175 административдик протокол ата-энелерге түзүлсө, 143 административдик  протокол жаш өспүрүмдөргө карата түзүлгөн.

Патрулдук милиция бөлүмү боюнча 2016-жылы жол коопсуздугун көзөмөлдөөдө 17 535 айдоочуга ар кандай жол эрежелерин бузгандыгы үчүн административдик чаралар көрүлдү, өткөн жылы ушул мезгилде 17 127 административдик протокол түзүлгөн, салыштырмалуу 408 протоколго көп түзүлгөн. Алардын ичинен мас абалында автоунааны айдап жүргөндүгү үчүн быйыл 381 айдоочулар кармалган, ал эми 2015-жылдын ушул мезгилинде 371 айдоочу кармалган, салыштырмалуу 10 айдоочуга көп кармалган. Түзүлгөн протоколдор боюнча салынган айыптардын суммасы 7 миллион 316 мин 200 сомду түзгөн, былтыр  7 миллион 121 мин 300 сомду түзгөн, өткөн жылга салыштырмалуу 194 миң 900 сомго көбүрөөк өндүрүлгөн.

Областтын аймагында  2016-жылы жалпы жол кырсыгы 128 (өткөн жыл 148) 20га азайган, каза болуу 38 (өткөн жыл 38), жаракат алуу 216 (өткөн жыл 208) 8ге жогорулаган.

Ал эми жаш өспүрүмдөрдүн катышуусунда жол кырсыгы 38 (өткөн жыл 39) 1ге, жаш өспүрүмдөрдүн жол кырсыгынан жаракат алуусу 37 (өткөн жыл 39) 2ге азайган, жаш өспүрүмдөрдүн жол кырсыгынан каза болуусу 6 (өткөн жыл 7) 1ге азайган.

Талас областык ички иштер бөлүмдөрүнүн кызматкерлери тарабынан 2016-жылы жалпы 222 кызматкер мыйзам жана кызматтык тартип бузгандар, анын ичинен 51 кызматкерге мыйзам бузуучулук боюнча, 166 кызматкерге кызматтык тартип бузгандыгы үчүн тартиптик чара көрүлгөн жана ошондой эле 5 кызматкердин үстүнөн кылмыш иши козголгон.

 

Облусубуздун  өнүгүүгө мүмкүнчүлүктөрү арбын жана ал үчүн бардык табигый шарттар бар. Эң негизгиси ар  бир ишти акыл калчап, ыңгайына жараша ишке ашыра ала турган даанышман элибиз бар.  Саясий реформалар ишке ашса, экономикалык жана социалдык багытта өнүгүүгө жетишебиз –деп үмүт арта туралы!

 

Ыйгарым укуктуу өкулдүн блогу
Календарь